Historia Krakusa

„Krakus” nie od razu był „Krakusem” i nie od razu też był zespołem folklorystycznym. Za początek jego istnienia przyjmuje się rok 1949. W kronikach widnieje taka oto wypowiedź prof. Wiesława Białowąsa, wieloletniego kierownika „Krakusa”, udzielona z okazji XXV-lecia zespołu: „(…) Powstanie Zespołu Muzycznego w roku 1949 było wynikiem potrzeby działania grupy ludzi, konkretnie sześciu, a później dziewięciu studentów, którzy poza dobrymi chęciami nie mieli ani szczególnych umiejętności, ani instrumentów. Pierwszy zdezelowany fortepian podparty stołkami (posiadał bowiem tylko jedną nogę) stał w sali wykładowej A-0. Pozostałe instrumenty: trzy akordeony, gitara i skrzypce były własnością prywatną. Perkusję zastępował futerał od akordeonu, a grywaliśmy na przerwach pomiędzy wykładami.

Proces formowania się Zespołu przebiegał na drodze połączenia odrębnie działających w tamtym okresie studenckich zespołów artystycznych naszej Uczelni tj. chóru prowadzonego przez Jurka Kraśnickiego, zespołu tanecznego, który zorganizował Grzegorz Kratzer, zespołu góralskiego założonego przez Jaśka Kuchtę oraz „mojej” orkiestry. 

Przypominam sobie nasze pierwsze starania o zalegalizowanie Zespołu Muzycznego i rozwijanie jego działalności w skali Uczelni. Zgłosiłem się z tą propozycją do ówczesnej Federacji Polskich Organizacji Studenckich, ale w odpowiedzi usłyszałem, że: „to bardzo pięknie Kolego, ale my byśmy tu chcieli widzieć orkiestrę dętą, bo to uroczystości, parady, pogrzeby, taka orkiestra byłaby bardziej przydatna”. 

Pierwszy repertuar Zespołu miał charakter taneczno-rozrywkowy. „0ld boye” dobrze pamiętają te czasy, kiedy wystąpili z choreografią przygotowaną przez Józefa Paróżnika do Bluesa Gershwina „Amerykanin w Paryżu”; wywołało to szok wśród jurorów częstochowskiego przeglądu zespołów studenckich, na którym się zaprezentowali. Do dziś w kronice na osobnej stronie przechowywana jest recenzja prasowa jaka ukazała się po występie: KRAKÓW („Balet Rozrywkowy” AGH). Rodzaj zespołu ciekawy i może potrzebny, ale to co zobaczyliśmy było w złym smaku… Blues Gershwina, „Amerykanin w Paryżu”, pokazano jako sabat nowoczesnych czarownic: ubranych bez gustu i „oszczędnie”. Sceny w rodzaju: uczepione nogami bioder partnerów młode czarownice zamiatają włosami podłogę. Pewną wartość ma jedynie taniec „włoski”, zwłaszcza, że jest wsparty elementem wokalnym (…)”.

Założyciel Zespołu

Dwa wspomnienia o Wiesławie Białowąsie…

Zbigniew Sulima

Odkąd znalazłem się na AGH słyszałem o „Krakusie”. Niemożliwe jednak było nie słyszeć o tym zespole. Jadałem w stołówce „Krakusa”. W moim pokoleniu nie mówiło się już „idziesz do socjalnego?” tylko „…idziesz do „Krakusa””. Słyszałem później wiele razy o założycielu Zespołu, ale jednak do ubiegłego roku nie miałem okazji Go poznać. Udało mi się niedługo przed śmiercią pisząc artykuł o „Krakusie” do Biuletynu Informacyjnego Pracowników AGH poznałem ś.p. prof. Wiesława Białowąsa. Nie było to długie spotkanie, ale bardzo spodobał mi się sposób, w jaki mówił o Zespole, widać było, że to Jego życie, jego pasja. Sprawiał wrażenie człowieka pełnego werwy i życiowych sił. Wielce byłem zaskoczony i zaszokowany, gdy dwa miesiące później dowiedziałem się o śmierci Pana Profesora. O swoim mężu, bardzo ciepło od strony codziennego życia i tego, co robił dla zespołu, napisała Pani Elżbieta Białowąsowa, żona Pana Profesora. Życie ś.p. Pana Profesora W. Białowąsa to była również praca na Uczelni, a więc niech zaświadczy o nim wspomnienie Pana Profesora Mariana Krucińskiego.

Elżbieta Białowąs

I Radom 1931-1948
Urodził się 20.02.1931 r. w Radomiu. Jego ojciec Jan był założycielem i dyrektorem Stowarzyszenia Właścicieli Sklepów Spożywczych Stowar. Ojciec zmarł w 1943 r. w obozie na Majdanku, gdzie znalazł się w wyniku eksterminacji za pomoc w ukrywaniu i „przerzucaniu” Polaków. W 1937 r. Wiesio rozpoczął naukę w Szkole Podstawowej im. M. Konopnickiej oraz naukę gry na fortepianie. W czasie okupacji uczęszczał na komplety tajnego nauczania, a w 1945 r. zakończył naukę w gimnazjum i rozpoczął naukę w Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kochanowskiego w Radomiu. Równocześnie kontynuuje naukę gry na fortepianie u prof. I. Egiejmanowej w Instytucie Muzycznym i zdaje egzamin przed prof. Józefem Smidowiczem, dyrektorem Wyższej Szkoły Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie. W liceum Wiesiek założył zespół muzyczny i wokalny „RYTM”, który uświetniał różne uroczystości na terenie miasta (o czym można sądzić na podstawie wzmianek w prasie). W 1948 r. Wiesiek zdaje maturę, chociaż ze względu na „młody” wiek nie może otrzymać świadectwa dojrzałości. Na egzaminy wstępne na AGH jedzie z zaświadczeniem o zdaniu matury podpisanym przez prezydenta miasta i prokuratora.

II Kraków 1948-1998

1. Utworzenie Zespołu 1949
Wiesław zdał egzaminy wstępne na Wydział Hutniczy AGH i został przyjęty. Jako student postanawia poszerzyć zakresu umiejętności artystycznych i nauczyć się stepować, będąc pod działaniem filmów muzycznych z Fredem Astairem. Zapisuje się na kurs tańca prowadzony przez prof. M. Wieczystego. Jest to początek jego znajomości z Profesorem, który zresztą Wieśka stepować nie nauczył uważając, że jego szkoła jest szkołą tańca, a nie popisów cyrkowych. Ponieważ Wieśka nie interesowały inne tańce, postanowił założyć zespół muzyczny. Na uczelni istniał chór i zespół baletowy, które dołączyły do „głośnego” zespołu muzycznego i z tego połączenia powstał Zespół Pieśni i Tańca AGH.

2. Okres stalinowski 1950-1954
W okresie tym potępiono tańce towarzyskie, jako jeden z objawów zgnilizny zachodu i zawieszono kursy tańca. Bezrobotny prof. Wieczysty zostaje zaangażowany jako choreograf i współscenarzysta widowiska pt. „Albośmy to jacy tacy tacy i owacy”. Miało ono być satyrą na to co „pańskie” lub „zachodnie” i jako alternatywę przedstawiać taniec ludowy. Z drugiej strony (od realizatorów) miało przedstawiać historię tańca (dworskie, mieszczańskie i ludowe). Do współpracy w zakresie choreografii tańców ludowych zaproszono znakomitą choreografkę Jadwigę Mierzejewską. W widowisku brało udział ok. 320 osób, w finałowym krakowiaku tańczyło 36 par. W widowisku udało się również przemycić zachodnie rytmy muzyczne jak np. boogiewoogie w tańcu bikiniarzy. Po przedstawieniu tego widowiska w 1952 r. na ogólnopolskich eliminacjach we Wrocławiu, zespół został uznany za najlepszy Studencki Zespół Pieśni i Tańca w Polsce. Równocześnie orkiestra taneczna AGH (p. Kapela) zaczyna występować na „zamkniętych imprezach” dając uprzywilejowanym możliwość tańca przy zakazanych rytmach. W 1952 r. Wiesiek kończy I stopień inżynierski na Wydziale Hutniczym, a w 1954 r. II stopień magisterski i zostaje asystentem na uczelni. Ponieważ w 1954 r. zostały wznowione kursy tańca w Wojewódzkim Domu Kultury w Krakowie, Wiesiek zostaje zaangażowany przez prof. Wieczystego jako akompaniator. Borykając się z problemami czasowo-mieszkaniowymi zdarza mu się spać na biurku. Zespół jeździ na wykopki.

III 1955-1965

W 1955 r. na ściśle zamkniętym pokazie par tanecznych dla dziennikarzy w Ministerstwie Kultury i Sztuki akompaniowała orkiestra taneczna AGH, co zaowocowało wyjazdem na światowy Festiwal Młodzieży w Moskwie (1957 r.). Ponieważ na tym festiwalu, znakomita zresztą orkiestra Republiki Tatrzańskiej nie potrafiła poradzić sobie z rytmami tańców towarzyskich, jej dyrygent Oleg Lungtrem poprosił Wieśka o poprowadzenie jej na próbach. Orkiestra występowała w smokingach, Wiesiek w krótkich spodenkach.
Prowadząc zespół, Wiesiek musiał o wszystko toczyć boje; o sale na próby, o szczątki instrumentów (fortepian z jedną nogą), materiały na stroje (szyte przez dziewczęta z zespołu), transport na koncerty (ciężarówki). W miarę dostrzegania przez władze uczelni roli, jaką pełnił zespół w życiu studenckim i uczelni, udawało się podnosić poprzeczkę wymagań: zdobywanie strojów, instrumentów, wreszcie budowa domu dla zespołu. Nie zawsze Wiesiek spotykał się z przychylnością, czasami potrafił powiedzieć rektorowi „no to my jakoś przeczekamy, aż skończy się kadencja pana rektora”.
Równocześnie z całkowicie społeczną pracą w Zespole, prowadzi działalność naukową prace badawcze, zajęcia ze studentami.
W 1964 r. broni pracę doktorską „Badanie stopnia redukcji MnO2 do MnO przy zastosowaniu reduktorów gazowych, ciekłych i stałych”, uzyskując stopień doktora nauk technicznych.

IV 1965-1974

Wiesiek zaczyna dzielić czas na uczelnię, zespól i dom. Aczkolwiek w podróż poślubną wyjeżdża z Zespołem do Grecji. Ja też zyskuję nieco jego uwagi. Wiem, że Zespół jest najważniejszy i godzę się na to. Staram się jednak o to, by Wiesiek nie był niepotrzebnie niepokojony po nocach przez „sfrustrowanych” i o to, by go „odciążyć” z prac remontowych i innych domowych.
W 1971 r. Wiesiek zyskuje tytuł doktora habilitowanego pracując w Zakładzie Stalownictwa AGH. Praca naukowa wymagała coraz więcej czasu. Po 25 latach kierowania Zespołem, Wiesiek oddał Zespól w godne ręce – Staszka Rusinka, nie tracąc jednak z Zespołem kontaktu. Był członkiem Rady Nadzorczej Fundacji Zespołu „KRAKUS” i brał udział w ustalaniu programów artystycznych.

prof. Marian Kruciński

Wspomnienie o dr. hab. inż. Wiesławie Białowąsie
profesorze nadzwyczajnym AGH

Dnia 15 września 1998 roku po krótkiej chorobie zmarł w Krakowie w wieku 67 lat dr hab. inż. Wiesław Białowąs, profesor nadzwyczajny AGH, długoletni nauczyciel akademicki Katedry Metalurgii Stali, a następnie Zakładu Met